Na osnovu člana 64.2 tačka (a), (b) i (e), člana 87, stav 6 kao i člana 128, stav 2, Zakona br. 03/L-073 o opštim izborima u Republici Kosovo i Zakona br. 03 / L-256 o izmenama i dopunama Zakona br.03/L-073 o opštim izborima u Republici Kosovo, kao i članovima 20 i 29.2 Zakona br. 03/L072 o lokalnim izborima u Republici Kosovo, Centralna izborna komisija, dana 22.09.2020, izdaje:

PRAVILO Br. 01/2020
O GLASAČKIM LISTIĆIMA I BROŠURAMA

Član 1
Svrha

Svrha ovog pravila je da reguliše: sadržaj, format i izloženost/izgled, način i kontrolu štampanja, verifikaciju, distribuciju i transport, sigurnosne elemente i druga pitanja u vezi sa glasačkim listićima.

Član 2
Definicije

“Brošura” - je zvanični dokument čiji je cilj da informiše birače o kandidatima političkih subjekata koji učestvuju na izborima, a koji su poređani po redosledu potvrđivanja od strane CIK-a.

“Glasački listić” je zvanični dokument u kojem birači označavaju svoje preferencije za ostvarivanje biračkog prava.
“OPP” –Odeljenje za Pravna Pitanja.
“OIZ” –Odeljenje za Izborne Operacije.
“OIT” –Odeljenje za Informacionu Tehnologiju. 
“OIK” –Opštinska Izborna Komisija.
“CIK” –Centralna Izborna Komisija.
“BO” –Birački Odbor.
“ZOI” –Zakon o Opštim Izborima.
“ZLI” –Zakon o Lokalnim Izborima.
“CPR” –Centar za Prebrojavanje i Rezultate.
“BC” –Birački Centar.
“SCIK” –Sekretarijat Centralne Izborne Komisije.
“Potvrđeni politički subjekat“ - označava politički subjekt, odnosno političku stranku, koaliciju političkih partija, građansku inicijativu ili nezavisnog kandidata, koji je potvrđen od  Komisije u skladu sa ovim zakonom i pravilima Komisije.
“Politički subjekat “ - označava političku stranku, koaliciju, građansku inicijativu ili nezavisnog kandidata.
“BM” - Biračko Mesto
“VOIS” - Viši Opštinski Izborni Službenik.
“KRPPP” - Kancelarija za Registraciju Političkih Partija i Potvrđivanje.
“Tehnička specifikacija“ - Dokument sa opisom tehničkih osobina ili karakteristika o štampanju glasačkih listića i brošura, oblika pakovanja itd.. 
“Izborna zona” - Na Opštim izborima, Kosovo se smatra kao jedinstvena izborna zona sa više kandidata, dok se na Lokalnim izborima svaka opština se smatra kao jedinstvena izborna zona.

Član 3
Sadržaj i opis glasačkog listića i brošure

3.1	Glasački listić sadrži:
a)	izbornu jedinicu/zonu;
b)	javnu instituciju za koju se glasa; 
c)	 tekst uputstva za označavanje njegovog/njenog izbora na jasan način tako da ne dođe do nedoumica oko preferencija;
d)	111 redni broj postavljen ispred svakog pojedinačnog političkog subjekta, koji počinje od broja 111;
e)	logotip političkog subjekta;
f)	naziv i akronim svakog političkog subjekta prema redosledu utvrđenom žrebanjem za glasački listić;
g)	redni broj kandidata političkih subjekata prema javnoj instituciji koja se bira;
h)	sigurnosne karakteristike.
3.2	Brošura sadrži: 
a)	izbornu jednincu/zonu;
b)	javnu instituciju za koju se glasa; 
c)	111 redni broj postavljen ispred svakog pojedinačnog političkog subjekta, koji počinje od broja 111;
d)	logotip političkog subjekta;
e)	naziv i akronim svakog političkog subjekta prema redosledu utvrđenom žrebanjem za glasački listić;
f)	redne brojeve, ime i prezime kandidata političkih subjekata. 

Član 4
Izrada i usvajanje glasačkih listića i brošura

4.1	Tehničke specifikacije sadrže sve detaljne informacije o štampanju, pakovanju i transportu glasačkih listića.

4.2	Neposredno nakon potvrđivanja političkih subjekata i kandidata za učešće na izborima, OIT dizajnira glasačke listiće i brošure na osnovu informacija dobijenih od KRPPP-a.

4.3	Prikaz podataka političkih subjekata i kandidata na glasačkom listiću, prostor za svaki politički subjekt, veličina i vrsta fonta teksta i brojeva, kao i veličina logotipa su jednaki.

4.4	Prikaz podataka političkih subjekata i kandidata u brošuri, veličina i vrsta  fonta teksta i brojeva, kao i površina logotipa moraju biti jednake.

4.5	Glasački listići i brošure štampaju se na oba službena jezika, dok se u opštinama u kojima je treći jezik u službenoj upotrebi, taj jezik se postavlja u glasačkim listićima i brošurama.

4.6	Sadržaj konačnog nacrta glasačkih listića i brošura podleže kontroli za proveru sadržaja od strane KRPPP-a.

4.7	Nakon provere tačnosti podataka, Sekretarijat prosleđuje glasački listić i brošuru na usvajanje.

4.8	Nakon usvajanja od strane CIK-a, Sekretarijat preduzima korake za štampanje glasačkih listića i brošura.

Član 5
Tehnički detalji glasačkih listića i brošura

5.1	Glasački listići i brošure štampaju se na belom papiru 80 g/m2. Boja papira i štampe identična je na svim glasačkim listićima.

5.2	Glasački listići u gornjem delu ili sa strane kod formata A5 treba da budu perforirani u matičnom delu. Perforacija je udaljena 1 cm od ivice glasačkog listića što omogućava lako odvajanje glasačkog listića prilikom davanja glasačkih listića biraču.

5.3	Glasački listići sadrže tri bezbednosne karakteristike, pomoću kojih su zaštićeni od kopiranja ili falsifikovanja. Bezbednosne karakteristike su: 

a)	Mikroštampa– gde su sitno odštampani znakovi ili određeni uzorak, gde treba da se koristi lupa da bi se videli okom.

b)	UV Print – je metoda digitalnog štampanja, gde se jedinstveni dizajn postavlja na prednjoj strani glasačkog listića i može se videti samo korišćenjem UV lampe.

c)	Zaštita od kopiranja (Anticopy) - je element koji štiti glasački listić od kopiranja. Ovaj element se postavlja na prednjoj strani glasačkog listića i u trenutku kada se glasački listić kopira, pojavljuje se prepoznatljiv znak koij označava da je kopiran.

5.4	Glasački listići takođe moraju imati posebnu oznaku koju predlaže operater koji štampa glasačke listiće, i koji je jedinstven u načinu na koji je stvoren i identifikovan. To može biti hologram ili neka druga karakteristika gde određeni tekst ili simbol mogu da se otkriju pomoću folije ili nekog drugog elementa, koji se mora odobriti od strane CIK-a.  

5.5	Proizvođač snabdeva CIK sa potrebnim objašnjenjima i elementima za verifikaciju autentičnosti glasačkih listića, a koja se mogu koristiti uz odobrenje CIK-a. 

5.6	Glasački listići imaju serijski broj odštampan na gornjoj desnoj strani matičnog dela, koja ostaje nakon otkidanja glasačkog listića. Serijski broj ima osam cifara i počinje od 01000000. Na glasačkom listiću je odštampan kod biračkog mesta, koji predstavlja kombinaciju slova i brojeva, i koji povezuje glasački listić sa biračkim mestom, dok je na rezervnim glasačkim listićima odštampano slovo „R“, koje simbolizuje rezervu. 

5.7	Za Skupštinu Kosova, boja okvira glasačkog listića je crvena, dok je boja teksta u glasačkom listiću crna. 

5.8	Za Lokalne izbore, boja okvira glasačkog listića za Predsednike Opština je žuta, dok je boja teksta u glasačkom listiću crna.

5.9	Za lokalne izbore, boja okvira glasačkog listića za Skupštine Opština je plava, dok je boja teksta u glasačkom listiću crna. 
5.10	Format glasačkog listića za Skupštinu Kosova, je A3.

5.11	Format glasačkih listića za Predsednike Opština, je A4.

5.12	Format glasačkih listića za Predsednike Opština u drugom krugu, ako ga bude, je A5. 

5.13	Format glasačkog listića za Skupštine Opština, je A3. 

5.14	Format brošure je A4. 

5.15	Korica brošure je 120 g/m2 i zalepljena je u sredini.

5.16	Boja korica na brošuri identična je boji glasačkog listića. 

5.17	Glasački listići i brošure ne smeju sadržavati oznaku ili logotip štamparije ili marku papira koja se koristi za štampu.

5.18	CIK može odlučiti drugačije u određivanju konačnog formata glasačkog listića, na osnovu broja potvrđenih političkih subjekata. 

Član 6
Broj glasačkih listića i brošura koji će se štampati

6.1	Nakon potvrđivanja konačnog biračkog spiska, Sekretarijat predlaže CIK-u broj odštampanih glasačkih listića i brošura za svako biračko mesto i rezervnih glasačkih listića ako su predviđeni. 

6.2	Broj glasačkih listića ne sme da prelazi više od pet procenata (5%) broj birača na biračkom spisku.

6.3	U cilju racionalizacije troškova i održavanja integriteta izbora, na osnovu trendova izlaznosti na prethodnim izborima, Sekretarijat može predložiti štampanje manjeg broja glasačkih listića od broja birača. U ovom slučaju mora da postoji određeni broj rezervnih glasačkih listića.

6.4	CIK razmatra predlog i odobrava broj glasačkih listića i brošura koje se štampaju. 

Član 7
Proces štampanja i pakovanja

7.1	Štampanje glasačkih listića vrši se kod ekonomskog operatera koji je ugovoren u skladu sa zakonodavstvom o javnim nabavkama na Kosovu, prema kriterijumima ovog pravila. 

7.2	Proces štampanja i pakovanja vrši se od strane ovlašćenog operatera u skladu sa standardima o sistemu menadžiranja štampanja visoke bezbednosti i Sistemu menadžiranja bezbednošću informacija. 

7.3	Nakon štampanja prvih primeraka, menadžer imenovan od strane Glavnog Izvršnog Službenika potvrđuje štampanu formu i istu prosleđuje Glavnom Izvršnom Službeniku i čuva kao kopiju. 

7.4	Nakon potvrđivanja, Ekonomski Operater započinje masovno štampanje glasačkih listića i brošura. 

7.5	Glasački listići i brošure se pakuju u kutijama iste veličine koje se vezuju, pečatiraju  i označavaju.

7.6	Oznaka za svaki paket sadrži informacije kao što su:

a)	Opština; 
b)	kod biračkog mesta; i 
c)	broj glasačkih lističa u kutiji. 

7.7	Prilikom štampanja rezervnih glasačkih listića, pakuju se u odvojenim paketima. 
7.8	Glasački listići i brošure za ekipe za birače sa posebnim potrebama (birači u institucijama) dobijaju se iz rezervnih paketa glasačkih listića i brošura. 

Član 8
Nadzor i kontrola tokom štampanja i pakovanja 

CIK i Sekretarijat vrše nadzor i kontrolu tokom štampanja i pakovanja glasačkih listića i brošura.

Član 9
Skladištenje i transport

9.1	Skladištenje i transport glasačkih listića i brošura na Kosovu vrši se u skladu sa odredbama za skladištenje i transport hartija od velikog državnog interesa.

9.2	Po završetku štampanja i pakovanja, glasački listići i brošure se šalju u centralno skladište CIK-a. 
9.3	Glasački listići i brošure šalju se na biračkim mestima na način i u roku koji je odredio CIK.

9.4	Sekretarijat i OIK osiguravaju daskladišni prostori i transportna sredstva ispunjavaju uslove i standarde kako bi se koliko god bilo moguće sprečilo nanošenje štete ili gubitak tokom skladištenja ili transporta. 

Član 10
Rezervni glasački listići i brošure

10.1	 Rezervni glasački listići su smešteni u skladištu određenog od strane CIK-a i mogu se koristiti samo kada postoji zahtev od strane Biračkog Odbora.

10.2	 U slučajevima kada članovi biračkog odbora na osnovu trenda odziva birača i broja dostupnih glasačkih listića procenjuju da postoji potreba za drugim glasačkim listićima, preko predsedavajućeg Biračkog Odbora obaveštavaju Predsedavajućeg OIK-a (VOIS) i zahtevaju snabdevanje glasačkim listićima. 

10.3	 Predsedavajući OIK-a, odmah nakon prijema zahteva, zajedno sa OIK-om odlučuju o isporuci glasačkih listića na biračkom mestu koje je tražilo glasačke listiće.  U isto vreme, VOIS obaveštava CIK o zahtevu i detaljima prevoza. 

10.4	 VOIS sa jednim članom ili najmanje tri članova OIK-a uzimaju rezervne glasačke listiće i prenose ih do biračkog centra odnosno biračkog mesta, prema procedurama za transport osetljivog materijala koje je odobrio CIK.

10.5	Isporuka se vrši u prostorijama biračkog mesta koji je tražilo glasačke listiće, u prisustvu članova biračkog odbora i posmatrača, ako su prisutni. Predsedavajući biračkog mesta i jedan od članova OIK-a potpisuju obrazac za primopredaju. 

Član 11
Završne odredbe

Sastavni deo ovog pravila su i sledeći aneksi:

Aneks I   – Uzorak glasačkog lističa za izbore za Skupštinu Kosova;
Aneks II  – Uzorak brošure za izbore za Skupštinu Kosova; 
Aneks III – Uzorak glasačkog listića za izbore za Skupštine Opština; 
Aneks IV – Uzorak brošure za izbore za Skupštine Opština;
Aneks V  – Uzorak glasačkog listića za Predsednika Opštine; 
Aneks VI – Uzorak glasačkog listića za Predsednika Opštine – Drugi krug. 

Član 12
Stupanje na snagu

Ovo Izborno Pravilo stupa na snagu na 22.09.2020 godine.

Predsednica Centralne Izborne Komisije

                                                                                              _____________________________
Valdete Daka